(GD&TĐ) - Năm học với chủ đề “Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và đổi mới cơ chế tài chính giáo dục” cũng là năm đầu tiên triển khai phong trào thi đua Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực đã kết thúc. Rất nhiều sự kiện nổi bật đã diễn ra trong năm học này. Việc bình chọn các sự kiện (cả tích cực và tồn tại yếu kém) xin được dành cho dư luận xã hội. Còn với góc nhìn của người trong cuộc, xin được điểm lại những tiền đề đã xuất hiện trong năm học vừa qua có tác dụng như một đòn bẩy cho sự phát triển GD trong năm học tới, năm học có chủ đề “Đổi mới quản lý và nâng cao chất lượng giáo dục”.

Tập thể dục giữa giờ

1- Quản lý GD - những tín hiệu mới

Việc Quốc hội thông qua Nghị quyết về chủ trương, định hướng đổi mới một số cơ chế tài chính trong GD-ĐT từ 2010-2011 đến 2014-2015 có thể coi là một sự kiện quan trọng nhất trong năm học vừa qua. Sự kiện này mở ra những hướng đi mới không chỉ trong thu chi các nguồn lực cho GD mà còn tạo điều kiện phân tầng chất lượng GD, tạo cơ hội lựa chọn cho người hưởng dịch vụ GD. Đề án này trên cơ sở Quy chế thực hiện 3 công khai và 4 kiểm tra theo Thông tư 09 ngày 7-5-2009 của Bộ GD-ĐT sẽ là một tiền đề để thực hiện công khai, công bằng trong GD.

Thông tư 35 cũng được coi là một “thành quả”, đồng thời là một tín hiệu tốt lành của công tác quản lý GD năm học qua. Tính đến 30-6-2009 đã có 50 tỉnh thành có quyết định của UBND tỉnh theo đúng Quy định tại Thông tư 35. Với thông tư 35, chức năng nhiệm vụ quyền hạn và cơ cấu tổ chức của các cơ quan QLGD cũng như việc phân cấp quản lý sẽ được thực hiện một cách hợp lý, tạo ra một hành lang pháp lý thông thoáng khi triển khai các chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước về giáo dục đào tạo.

Cũng trong năm học này, Bộ đã giao quyền xây dựng kế hoạch năm học cho địa phương trên cơ sở khung kế hoạch của Bộ, tạo điều kiện cho các địa phương có thể chủ động điều chỉnh kế hoạch thời gian năm học bảo đảm thời lượng thực học, thời điểm kết thúc năm học, thời gian nghỉ hè, miễn là thực hiện tốt chương trình GD đã được qui định.

Năm học 2008-2009 cũng là năm học hoàn thiện các cơ sở pháp lý và chính sách để phát triển hệ thống các trường ngoài công lập. Bộ đã ban hành qui định chuyển đổi các cơ sở GD mầm non, phổ thông bán công, dân lập sang tư thục hoặc công lập đáp ứng yêu cầu xã hội hoá GD, đảm bảo yêu cầu tăng đầu tư cho GD, tăng số người đi học (giảm số HS bỏ học), tăng chất lượng GD và tạo công bằng trong cơ hội hưởng thụ GD. Hệ thống các chính sách về hợp tác, đầu tư với nước ngoài trong lĩnh vực GD-ĐT cũng đã được xây dựng, tranh thủ hợp tác quốc tế đáp ứng yêu cầu hội nhập với GD quốc tế; đổi mới hoạt động của các ban quản lý dự án ODA nhằm tăng cường gắn kết hoạt động của các dự án với việc triển khai nhiệm vụ của ngành. Các dự án thuộc Bộ trong năm học 2008-2009 đã triển khai các hoạt động có kết quả, đóng góp và hỗ trợ tích cực cho các hoạt động chung của ngành.

2-Tăng cường điều kiện cơ sở vật chất để góp phần nâng cao chất lượng GD:

Ngoài việc tiếp tục phát triển mạng lưới trường lớp đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng tăng của người dân, trong năm học vừa qua, đề án kiên cố hoá truờng lớp giai đoạn 2008-2012 đã được thực hiện tích cực, giải ngân đúng tiến độ, đảm bảo chất lượng công trình. Với 3.775,6 tỉ đồng trái phiếu CP năm 2008, các địa phương đã giải ngân đạt tỉ lệ 81%, còn năm 2009 các con số tương ứng là 3000 tỉ đồng và 18% (cho đến thời điểm tháng 6-2009). Số lượng phòng học đã xây dựng là 9.496, đang xây dựng 16.621 phòng, chiếm 88% so với kế hoạch. Đặc biệt, nhà công vụ giáo viên được đẩy mạnh hơn bao giờ hết, với 4180 nhà đã được xây dựng, 4875 phòng đang xây dựng, đạt 93% so với kế hoạch. Nhiều địa phương đã hoàn thành 100% kế hoạch và giải ngân vốn trái phiếu chính phủ trên 90% cho cả nhà công vụ GV và xây dựng phòng học, như Bắc Giang, Thanh Hoá, Bình Định, Bình Thuận, Sóc Trăng, Quảng Ninh, Hà Nam, Thái Bình, Tiền Giang.

Việc đầu tư mua sắm SGK và TBDH đã được cải thiện nhiều cả về thời gian và chất luợng, phục vụ tốt cho việc đổi mới GD. Hạ tầng CNTT được đầu tư đồng bộ, tạo điều kiện cho việc đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong quản lý và dạy-học.

Trong năm học 2008-2009, cả nước đã có 260 trường mầm non được công nhận đạt chuẩn quốc gia, nâng tổng số lên 1644 trường, đạt 13,2% (tăng 2,1% so với năm học trước). Con số này ở bậc tiểu học là 5254 truờng= 35,13%, THCS là 1573 trường=15,1%, THPT là 201 trường=7,9%.

Ở các vùng khó khăn, CSVC trường học cũng không ngừng được cải thiện.

3-Tiếp tục lành mạnh hoá môi trường GD:

Ngoài việc tiếp tục triển khai thực hiện cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, “Mỗi thầy giáo, cô giáo là tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo”, “Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục” thì điểm nhấn về lành mạnh hoá môi trường GD trong năm học này chính là việc toàn ngành triển khai phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”. Phong trào này đã huy động được sức mạnh tổng hợp của các lực lượng trong và ngoài nhà trường để xây dựng môi trường GD an toàn, thân thiện, hiệu quả; tạo cơ chế chính trị xã hội để thực hiện GD toàn diện cho HS, huy động phong phú nguồn lực của toàn xã hội, phát huy vị trí quan trọng của gia đình, khai thác tốt nhất mọi chính sách của Nhà nước để thực hiện cho được “3 đủ” (đủ ăn, đủ mặc, đủ sách vở), “1 có” (có chỗ học tập ổn định thuận tiện) và “3 biết” (biết chính sách nhà nước hỗ trợ học tập, biết nhu cầu lao động và việc làm, biết cách chọn cơ sở học tập phù hợp) với mỗi HS. Sau 1 năm thực hiện, 100% tỉnh thành đã có Ban chỉ đạo và triển khai phong trào, 95% số trường học đăng ký tham gia, hơn 20 ngàn di tích lịch sử văn hoá và gần 4000 bà mẹ Việt Nam anh hùng, gia đình có công được nhận chăm sóc và phát huy giá trị.

Trường học thân thiện, học sinh tích cực chính là hai yếu tố hết sức quan trọng cho một môi trường GD lành mạnh, đổi mới, góp phần hoàn thiện nhân cách và kỹ năng sống cho thế hệ trẻ, cũng là cơ sở để tiếp tục khẳng định hạnh phúc đi học của con em chúng ta, khẳng định vai trò quan trọng của GD đối với tương lai đất nước.

Môi trường GD lành mạnh còn là một môi trường mà ở đó, sự minh bạch, công khai, công bằng, dân chủ được coi trọng, những giá trị thật được tôn vinh. Chính môi trường GD lành mạnh là biểu hiện đầy đủ nhất những ưu việt của nền GD cách mạng.

4-Chăm lo cho đội ngũ chính là yếu tố cốt lõi để phát triển GD bền vững

Chỉ tính riêng năm học này, Bộ GD-ĐT đã tập trung soạn thảo nhiều văn bản quy phạm pháp luật về quản lý và phát triển đội ngũ nhà giáo và CBQLGD: Đề án đào tạo GV GD quốc phòng an ninh, đề án xây dựng và nâng cao chất lượng GV GDCD và giảng viên dạy các môn GD pháp luật, Đề án luân chuyển GV công tác tại các vùng KT-XH đặc biệt khó khăn, xây dựng khung chính sách đối với GV THPT&TCCN, xây dựng hệ thống chức danh và tiêu chuẩn chức danh nhà giáo, xây dựng chuẩn nghề nghiệp GV trung học, chuẩn giám đốc TTGDTX, xây dựng quy định chế độ làm việc của GV phổ thông, thực hiện chuẩn nghề nghiệp GV mầm non, tiểu học, bồi dưỡng GV về đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá, rà soát định mức biên chế GV và mọi chế độ chính sách đối với nhà giáo…

Xác định đội ngũ (GV và CBQLGD) là yếu tố cốt lõi để phát triển GD bền vững, việc thực hiện Chỉ thị 40 của Bộ chính trị về nâng cao chất luợng đội ngũ nhà giáo và CBQLGD tiếp tục được triển khai trong năm học vừa qua. Ngoài những chính sách của Nhà nước, các dự án như Giáo dục tiểu học cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn (PEDC), Phát triển GDTHCS II, Phát triển GDTHPT, Việt-Bỉ, Phát triển GV THPT&TCCN, Hỗ trợ đổi mới quản lý GD (SREM) đều rất quan tâm đến việc nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và CBQLGD.

Minh Đăng