Tập huấn giáo viên về
Phương pháp dạy học tích cực ở cấp tiểu học
12/2017
PGS.TS Nguyễn Thị Hạnh và nhóm chuyên gia Vụ Giáo dục Tiểu học
Bối cảnh GD hiện nay và vấn đề sử dụng
những PP DHTC
Mục tiêu chung của DHTC : tích cực hóa hoạt động học của HS

 DHTC là điều kiện quan trọng để thực hiện mục tiêu GD Phát triển năng lực của HS

 DHTC vừa đáp ứng thực hiện tốt mục tiêu GD theo chương trình và SGK hiện tại, vừa đáp ứng hướng tới thực hiện mục tiêu GD của chương trình và SGK mới theo Nghị quyết 29
Quan niệm về DHTC
DHTC là một quan điểm, một xu thế đổi mới GD của toàn cầu từ cuối thế kỷ XX

DHTC được hiểu như là một tổ hợp các PPDH nhằm tích cực hóa hoạt động học tập của HS. Bản chất của PP DHTC là tác động để HS học bằng hoạt động và chủ động trong học tập.

 DHTC được hiểu là những kỹ thuật DH (phương pháp dạy học cụ thể) trong các tình huống GD nhằm thực hiện và điều khiển quá trình giáo dục
Những đặc điểm của DHTC
1. Dạy và học thông qua tổ chức các hoạt động học tập của học sinh (so sánh với DH truyền thống)

2. Dạy và học chú trọng rèn luyện phương pháp tự học (so sánh với DH truyền thống)

3. Tăng cường học tập cá thể, phối hợp với học tập hợp tác (so sánh với DH truyền thống)

4. Kết hợp đánh giá của GV với tự đánh giá của HS (so sánh với DH truyền thống)




Những đặc điểm của DHTC
Một số PP / kỹ thuật DHTC
Kỹ thuật đặt câu hỏi
 Là việc GV đặt câu hỏi để HS trả lời hoặc để HS dặt câu hỏi cho GV để nhận thức KT, KN, KX và phát triển NL, PC
 Dùng trong hầu hết các môn học và nhiều loại bài học (lý thuyết, thực hành)
 Dùng trong tất cả các pha của quá trình học (trải nghiệm để Khởi động, Khám phá, Luyện tập, Vận dụng, Mở rộng)
Clip 1 - Tiếng Anh Đặt câu hỏi về thời gian
Một số PP / kỹ thuật DHTC
Nguyên tắc đặt câu hỏi

1. CH phải hỏi về nội dung cốt lõi của bài học
2. CH sử dụng từ nghi vấn chính xác
3. CH phù hợp với trình độ tư duy của lứa tuổi HS
Clip 2 – Toán : CH kiểm tra các bước làm phép nhân một số với số có 5 chữ số

Một số PP / kỹ thuật DHTC

4. CH phải kích thích HS suy nghĩ (không nên chỉ nhắc lại thuần túy)
5. Đặt CH đúng lúc và đúng chỗ (đúng lúc HS đang suy nghĩ, đúng chỗ có vấn đề trong bài học)
6. Mỗi CH chỉ hỏi 1 vấn đề
7. Dùng từng CH một, không dùng nhiều CH để hỏi cùng lúc
Clip 3 – Đặt câu hỏi đọc hiểu lớp 1 (CGD)
Một số PP DHTC

2. PP chia nhóm và tổ chức hoạt động nhóm
Clip 4 hoạt động nhóm (phản VD) Toán
 Là việc HS được học hợp tác theo nhóm để thực hiện những nhiệm vụ cụ thể được giao
 Nhóm được chia thành nhiều loại tùy thuộc vào mục đích của nhiệm vụ học tập :
- Nhóm ngẫu nhiên (gồm những HS ngồi gần nhau, hoặc HS ở vị trí đầu bàn bên phải, ở vị trí đầu bàn bên trái …)
- Nhóm có chủ định : HS cùng trình độ, HS có đủ các trình độ (nhóm hỗn hợp), HS có cùng sở thích …
Clip 5 - Môn Tiếng Việt 4 về câu cảm
Clip 6 :- Hoạt động nNhóm của môn địa lý

Một số PP / kỹ thuật DHTC
Tổ chức hoạt động nhóm
Bước 1 : Làm việc chung cả lớp
- GV chia nhóm
- GV giao nhiệm vụ
- GV hướng dẫn cách làm việc nhóm
Bước 2 : HS làm việc theo nhóm
 Bước 3 : Đại diện nhóm báo cáo kết quả
Một số PP DHTC

Hướng dẫn cách làm việc trong nhóm bằng một số Kỹ thuật DHTC
 Kỹ thuật đặt câu hỏi (GV hỏi, HS hỏi)
 Kỹ thuật Chúng em biết 3
 Kỹ thuật đóng vai
 Kỹ thuật trình bày 1 phút
Clip 7 – Khoa học : Bài sự lan truyền của âm thanh (dùng các kỹ thuật : chúng em biết 3, trình bày 1 phút)
Một số PP / kỹ thuật DHTC
3. Kỹ thuật KWL – KWLH
K : kiến thức / hiểu biết HS đã có;
W : những điều HS muốn biết;
L : những điều HS tự giải đáp / trả lời ;
H : cách thức để HS tìm tòi nghiên cứu mở rộng thêm về chủ đề học)
Lúc mới xuất hiện, Kỹ thuật này dùng để dạy đọc hiểu. Hiện nay được dùng trong nhiều môn học
Một số kỹ thuật DHTC
Biểu đồ KWL phục vụ cho các mục đích tự học sau :
1. Tìm hiểu kiến thức có sẵn của học sinh về bài đọc
Đặt ra mục tiêu cho hoạt động đọc
Giúp học sinh tự giám sát quá trình đọc hiểu của các em
4. Cho phép học sinh đánh giá quá trình đọc hiểu của các em.
5. Tạo cơ hội cho học sinh diễn tả ý tưởng của các em vượt ra ngoài khuôn khổ bài đọc.
Kỹ thuật KWWL phát triển thành KWLH
Một số PP / kỹ thuật DHTC
Hướng dẫn HS tự học bài bằng kỹ thuật KWLH
Một số PP / Kỹ thuậtDHTC
Clip 8 VD tĩnh
Ví dụ về hướng dẫn HS đọc bài Chú Đất Nung (Tiếng Việt 4 tập Một). GV dùng kỹ thuật này để giao nhiệm vụ cho HS chuản bị bài trước khi học.
Một số PP / kỹ thuật DHTC
4. Phương phápđóng vai
Clip 9 – Mỹ thuật làm con rối và đóng vai diễn của từng con rối
 Là việc tổ chức cho học sinh thực hành một số cách ứng xử nào đó trong một tình huống giả định.
 Ưu điểm :
- HSđược rèn luyện thực hành những kỹ năng ứng xử và bày tỏ thái độ trong môi trường an toàn trước khi thực hành trong thực tiễn.
- Gây hứng thú và chú ý cho học sinh.
- Tạo điều kiện làm nảy sinh khả năng sáng tạo của học sinh.
- Khích lệ sự thay đổi thái độ, hành vi của học sinh theo chuẩn mực.
- Có thể thấy ngay tác động và hiệu quả của lời nói hoặc việc làm của các vai diễn.
Một số PP / kỹ thuật PP DHTC
Cách tổ chức HS đóng vai
- Bước 1 : GV giao nhiệm vụ cho HS : yêu cầu đóng vai cho nhóm, thời gian cho việc chuẩn bị đóng vai
- Bước 2 : Các nhóm chuẩn bị đóng vai : phần lời của từng vai cần nhớ, phần diễn của từng vai, phối hợp diễn thử các vai
- Bước 3 : Từng nhóm trình bày đóng vai (diễn)
Một số kỹ thuật DHTC
- Bước 4 : Nhận xét / thảo luận về việc đóng vai theo các tiêu chí về lời và hành động diễn có thể hiện đúng nội dung chính của bài và gây cảm xúc tích cực cho người xem không.
- Bước 5 : Kết luận được rút ra từ nhiệm vụ đóng vai tập trung vào hiểu, vận dụng kiến thức kỹ năng mới của bài vào thực tiễn.
Bước 4, 5 quan trọng hơn cả
Clip 10 – Tiếng Anh đóng vai Quạ và cáo (GV Hiền)
Clip 11 – Tiếng Việt lớp 5 – Đóng vai kịch Lòng dân
Một số PP / kỹ thuật DHTC
5. Kỹ thuật Trình bày một phút
 Kỹ thuật này dùng trong quá trình HS học bài trên lớp vào cuối mỗi bài để HS ghi nhớ nội dung cốt lõi của bài và điều thu hoạch được từ bài học.
 Cách thực hiện :
- GV đặt câu hỏi : Bài này các em đã học được cái gì mới? Có điều quan trọng gì các em muốn giải đáp thêm?
- HS suy nghĩ, viết ra giấy ý kiến của cá nhân
- Mỗi HS được trình bày ý kiến của mình trong 1 phút
Clip 12 – Tiếng Anh HS trình bày một phút về chủ đề quê hương và gia đình
Một số PP / kỹ thuật DHTC
6. Kỹ thuật Chúng em biết 3
 Kỹ thuật này dùng trong thảo luận nhóm nhằm tập hợp những thông tin được chọn lọc từ thảo luận. Nó tạo cơ hội cho HS khá hỗ trợ HS trung bình hoặc yếu.
 Cách thực hiện :
- Bước 1 : GV nêu chủ đề thảo luận (có thể bằng câu kể hoặc câu hỏi, Ví dụ : Học sinh đi đường an toàn / Học sinh đi đường thế nào để đảm bảo an toàn?)

Một số PP / kỹ thuật DHTC
- Bước 2 : Mỗi nhóm 3 (có thể hơn 3) HS sẽ chia sẻ những điều các em biết rồi chọn ra 3 điều quan trọng nhất
- Bước 3 : Đại diện mỗi nhóm trình bày 3 điều nhóm đã chọn
Clip 13 – Lịch sử Địa lý : Thay bằng GV làm việc nhóm trực tiếp
Một số PP / kỹ thuật DHTC
7. Kỹ thuật Đọc tích cực
Kĩ thuật này nhằm giúp HS tăng cường khả năng tự học và giúp GV tiết kiệm thời gian đối với những bài học / phần đọc có nhiều nội dung nhưng không quá khó đối với HS. Kỹ thuật được áp dụng với những bài học được trình bày thành bài đọc tương đối dài (Ví dụ : Lịch sử, Địa lý, Khoa học)
Một số PP / kỹ thuật DHTC
Cách tiến hành :
- Bước 1 : GV nêu yêu cầu định hướng HS đọc bài/phần đọc.
- Bước 2 : HS làm việc cá nhân
+ Đoán trước khi đọc: HS đọc lướt qua bài đọc để tìm ra những gợi ý từ hình ảnh, tựa đề, từ/cụm từ quan trọng.
+ Đọc và đoán nội dung : HS đọc bài và liên tưởng tới những gì mình đã biết để đoán nội dung bằng cách tìm từ hay khái niệm cần học trong bài.
Một số PP / kỹ thuật DHTC
+ Tìm ý chính của bài qua việc tập trung vào các ý quan trọng hoặc các đề mục
+ Tóm tắt bài dựa trên ý chính, đề mục.
- Bước 3 : HS chia sẻ kết quả đọc của mình theo nhóm 2, hoặc 4 và giải thích cho nhau thắc mắc (nếu có), thống nhất với nhau ý chính của bài đọc.
+ HS nêu câu hỏi để GV giải đáp (nếu có)
Clip 14 – Tiếng Việt lớp 5 bài đọc Tà áo dài Việt Nam (KWLH, Đọc tích cực, viết tích cực)

Một số PP / kỹ thuật DHTC
8. Kỹ thuật Viết tích cực
Kĩ thuật này có thể sử dụng sau tiết học để tóm tắt nội dung đã học, để HS phản hồi cho GV về việc nắm kiến thức của các em và những chỗ các em còn hiểu sai.
Cách thực hiên :
- Bước 1 : GV đặt câu hỏi và dành thời gian cho HS tự do viết câu trả lời. Hoặc GV yêu cầu HS liệt kê ngắn gọn những gì các em biết về chủ đề đang học trong khoảng 2-3 phút .
- Bước 2 : GV yêu cầu một vài HS chia sẻ nội dung mà các em đã viết trước lớp.
Clip 15 – Tiếng Anh My Grade 3
Thêm Clip 15a– Tiếng Việt Viết tích cực và trình bày 1 phút
Cách dùng những PP / Kỹ thuật DHTC
 Không tuyệt đối hóa kỹ thuật DHTC nào vì mỗi kỹ thuật có ưu thế trong DH một số nội dung
 Phối hợp nhiều kỹ thuật DHTC trong một hoạt động học tập, trong một bài học để thay đổi hình thức hoạt động học tránh nhàm chán, tăng hứng thú trong học tập

Clip 16 – Bài khoa học lớp 5 – Hạt
Cách dùng những PP / Kỹ thuật DHTC
 Cần chuẩn bị đồ dùng, thiết bị cho HS để HS hoạt động theo các kỹ thuật DHTC : bảng nhóm, phiếu học cá nhân, dụng cụ cần cho đóng vai, dụng cụ thí nghiệm, tài liệu đọc thêm, máy tính có nối mạng, vật liệu tiêu hao (giấy vẽ, bút dạ, bút màu) …
Clip 17 – Mỹ thuật Cùng vẽ tranh theo chủ đề trong nhóm

Chúc các bạn thành công !
Xin cảm ơn !